هدف مأمون از ولایتعهدی
ساعت ۱:٤۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/٤/٢۸   کلمات کلیدی: امام رضا علیه السلام ،مقالات امام رضا علیه السلام

مأمون با تظاهر به تشیّع8 ـ در صدد رفع مشکلاتی بود که از ناحیه‏ی علویون ـ از آغاز خلافت ـ بر سر راهش قرار گرفته بود او در این مبارزه، گام به گام حرکت کرد و در آخرین مرحله، تحمیل «ولایتعهدی» به امام رضا علیه‏السلام بود.

مأمون در برابر اعتراضی که در مورد ولایتعهدی امام علیه‏السلام بر او شد چنین پاسخ داد:

«این مرد [امام رضا علیه‏السلام ] کارهای خود را از ما پنهان کرده و مردم را به امامت خود می‏خواند ما او را بدین جهت ولی‏عهد قرار دادیم که مردم را به خدمت ما بخواند و به خلافت ما اعتراف نماید و در ضمن شیفتگان ایشان بدانند که او آن چنان که ادّعا می‏کند، نیست؛ و این امر (خلافت) شایسته ما است نه او! و همچنین ترسیدیم، اگر او را به حال خود بگذاریم در کار ما شکافی به‏وجود آورد که نتوانیم آن را پُر کنیم و اقدامی علیه ما بکند که تاب مقاومتش را نداشته باشیم. اکنون که در رابطه با وی این شیوه را پیش گرفته و در کار او مرتکب خطا شده و خود را با بزرگ کردن او در لبه‏ی پرتگاه قرار داده‏ایم، نباید در کار وی سهل‏انگاری کنیم. بدین جهت باید کم کم از شخصیّت و عظمت او بکاهیم تا او را پیش مردم به صورتی در آوریم، که از نظر آنها شایستگی خلافت را نداشته باشد، سپس در باره‏ی او چنان چاره اندیشی کنیم که از خطرات او که ممکن بود متوجه ما شود جلوگیری کرده باشیم».9

«ابا صلب هروی» نیز در خصوص واگذاری ولایتعهدی به علی بن موسی الرضا علیه‏السلام می‏گوید:

«ولایتعهدی را به امام واگذاشت، تا به مردم نشان دهد که او چشم به دنیا دارد و بدین ترتیب، موقعیّت معنوی خود را پیش آن‏ها از دست بدهد».10

به غیر از اهدافی که مأمون در مورد ولایتعهدی حضرت اظهار کرد، برای کنترل امام رضا علیه‏السلام نیز نگهبانان و جاسوس‏هایی را گمارد تا اخبار امام را به وی برسانند.11