نظر امام رضا علیه‏السلام در خصوص قبول ولایتعهدی
ساعت ۱:٤٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/٤/۱٠   کلمات کلیدی: امام رضا علیه السلام ،مقالات امام رضا علیه السلام

 رر

امام رضا علیه‏السلام در پاسخ ریان32 که از حضرت پرسید: شما با آن همه زهد در دنیا چرا ولایتعهدی مأمون را پذیرفتید؟ فرمود:

قد علم اللّه‏ کراهتی33 «خدا می‏داند که چقدر من از این موضوع ناخشنودم».

علت پذیرش ولایتعهدی:

امام رضا علیه‏السلام ولایتعهدی را پذیرفت در حالی که می‏دانست به قیمت جانش تمام خواهد شد، ولی اگر نمی‏پذیرفت علاوه بر جان خودش جان شیعیان نیز به خطر می‏افتاد. در آن روزگار که تفکرات و فلسفه‏های الحادی و ضد دینی رواج کامل داشت. اگر امام اقدامی می‏کرد که جانش را از دست می‏داد؛ شیعیان به انحراف کشیده می‏شدند. در آن روز وجود امام علیه‏السلام برای سلامتی افکار شیعیان ضروری بود.34

علاوه بر این امام با قبول ولایتعهدی عملاً از بنی عباس اعتراف گرفت که علویین حق حکومت دارند بلکه از بنی عباس هم برترند و غصب حق کسی دلیل حق نداشتن او نیست.

«ابن‏معتز»شاعر درباری در اشعارش به همین نکته اشاره می‏کند و می‏گوید:

اگر مأمون ولایتعهدی را به امام رضا علیه‏السلام داد، کسی فکر نکند خلافت و حکومت حق «رضا» و علویین است و مأمون را در خلافت حقی نیست مأمون ولایتعهدی را به امام رضا علیه‏السلام داد تا به او و علویون بفهماند حکومتی که شما برای آن خود را به کشتن می‏دادید نزد من ارزشی ندارد (شاعر متوجه شده بود که واگذاری ولایتعهدی اعتراف به حقانیت امام است و با این حرفها سعی می‏کرد حقیقت را واژگون جلوه دهد).35

نکته دیگر این که امام علیه‏السلام با قبول ولایتعهدی این شایعه را خنثی کرد که ائمه تنها به امور دینی مردم می‏پردازند و کار فقهی انجام می‏دهند؛ اما به خیر و شرّ امور مسلمین کاری ندارند از این جهت است که امام رضا علیه‏السلام در پاسخ «محمد بن عرفه» که دلیل قبول ولایتعهدی را پرسید؟ فرمود: به همان دلیل که جدم داخل شدن در شورای شش نفره را پذیرفت [من نیز ولایتعهدی را پذیرفتم.].

در مجموع باید گفت: امام به قبول ولایتعهدی راضی نبود گر چه فوایدی در برداشت ولی‏خطرات آن بیشتر از نفع آن بود و کاملاً معلوم بود که مأمون امام را حذف فیزیکی یا معنوی خواهد کرد